Wie een e-bike koopt, doet dat vaak om comfortabeler, sneller en verder te fietsen. Maar hoeveel lichamelijke inspanning lever je eigenlijk nog wanneer een elektromotor meehelpt? Onderzoekers van de Universiteit Twente zochten het uit en kwamen tot een opvallende conclusie: niet elke e-bike levert dezelfde gezondheidswinst. De gekozen ondersteuningsstand speelt daarbij een veel grotere rol dan veel fietsers vermoeden.
De motor bepaalt mee hoeveel je beweegt
Dat een e-bike gezonder is dan de auto, daar bestaat weinig discussie over. Wie fietst, beweegt nu eenmaal meer dan iemand die dagelijks achter het stuur zit. Maar in landen zoals België en Nederland, waar de fiets al jarenlang een populair vervoermiddel is, wordt de vergelijking steeds vaker gemaakt met de gewone fiets in plaats van met de auto.
Onderzoekers van de Universiteit Twente wilden daarom weten hoeveel inspanning e-bikefietsers daadwerkelijk leveren. In hun bewegingslaboratorium werden proefpersonen uitgerust met vermogensmeters, hartslagmonitoren en apparatuur die het zuurstofverbruik meet. Op basis van die gegevens konden de onderzoekers nauwkeurig bepalen hoeveel arbeid het lichaam zelf verricht.
Uit de resultaten blijkt dat de ondersteuningsstand een enorme invloed heeft. Wie voortdurend met maximale ondersteuning rijdt, hoeft zelf aanzienlijk minder energie te leveren dan op een traditionele fiets. De motor neemt dan een groot deel van het werk over, waardoor de lichamelijke inspanning beperkt blijft.
Eco-modus houdt fietsers actief
Dat betekent echter niet dat een e-bike automatisch minder gezond is. Integendeel. Bij gebruik van de laagste ondersteuningsstand blijft een groot deel van de fysieke inspanning behouden. Fietsers leveren dan nog steeds een aanzienlijke bijdrage aan de voortbeweging, terwijl ze tegelijk profiteren van het extra comfort dat een elektrische fiets biedt.
Voor veel gebruikers blijkt net die eco-modus de ideale balans te vormen tussen ondersteuning en beweging. De motor helpt wanneer nodig, maar laat voldoende ruimte voor eigen inspanning. Zeker tijdens woon-werkverkeer of langere recreatieve ritten kan dat een belangrijk verschil maken voor de conditie.
Volgens de onderzoekers kan een e-bike in dergelijke omstandigheden perfect bijdragen aan de beweegrichtlijnen die gezondheidsorganisaties aanbevelen.
Het alternatief maakt het verschil
De vraag of een e-bike gezond is, hangt volgens de onderzoekers vooral af van wat iemand anders zou doen. Voor iemand die de auto laat staan, levert een elektrische fiets vrijwel altijd gezondheidswinst op. Zelfs wanneer de motor veel ondersteuning geeft, blijft de fietser actief bezig.
Anders wordt het wanneer een e-bike een gewone fiets vervangt. In dat geval kan de totale lichamelijke inspanning dalen, zeker wanneer voortdurend in de hoogste ondersteuningsstand wordt gereden.
Daarom kijken onderzoekers niet alleen naar de fiets zelf, maar ook naar het gedrag van de gebruiker. Factoren zoals snelheid, trapfrequentie, gekozen ondersteuning en afgelegde afstand spelen allemaal een rol in het uiteindelijke gezondheidsplaatje.
Interessant voor ouderen en minder mobiele fietsers
Waar de e-bike voor sommige fietsers een comfortabele keuze is, vormt hij voor anderen een echte oplossing. Vooral ouderen blijven dankzij trapondersteuning vaak langer actief. Zonder elektrische hulp zouden velen minder fietsen of zelfs helemaal stoppen.
Ook voor mensen met een verminderde conditie, gewrichtsproblemen of andere fysieke beperkingen kan een e-bike het verschil maken tussen thuisblijven en actief deelnemen aan het verkeer.
In die gevallen ligt de gezondheidswinst niet alleen in de extra beweging, maar ook in de grotere zelfstandigheid en mobiliteit die de fiets biedt.
Slimmere ondersteuning als volgende stap
De onderzoekers zien ook mogelijkheden voor toekomstige ontwikkelingen. Daarbij denken ze aan systemen die de ondersteuning automatisch aanpassen aan de inspanning van de fietser.
Met behulp van sensoren, hartslagmetingen of gegevens van een smartwatch zou een e-bike kunnen bepalen wanneer extra hulp nodig is. Bij tegenwind, een steile helling of een verhoogde hartslag kan de motor tijdelijk meer ondersteuning bieden. Zodra de omstandigheden verbeteren, neemt de ondersteuning weer af.
Zo blijft de fietser actief zonder onnodig zwaar belast te worden. Dergelijke technologie bestaat al in beperkte mate bij sommige sportieve elektrische fietsen, maar wordt nog nauwelijks toegepast op gewone stads- en pendelfietsen.
Bewust kiezen voor beweging
De onderzoekers benadrukken dat een e-bike zeker geen ongezond vervoermiddel is. Integendeel. Voor veel mensen vormt hij juist een stimulans om vaker de fiets te nemen.
Toch loont het om bewust om te gaan met de verschillende ondersteuningsstanden. Wie zo vaak mogelijk kiest voor een lagere ondersteuning, behoudt meer van de fysieke voordelen van fietsen. De motor blijft dan een hulpmiddel in plaats van de belangrijkste krachtbron.
De conclusie is dan ook genuanceerd: een e-bike kan absoluut bijdragen aan een gezonde levensstijl, maar hoeveel gezondheidswinst je behaalt, hangt uiteindelijk vooral af van de manier waarop je hem gebruikt.
